5846 sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu

Eserin bütünü ve parçaları üzerinde eser sahibinin mali ve manevi hakları mevcut olup, yasa uyarınca bu hakları koruma altına alınmıştır.

 Manevi haklar
Umuma arz yetkisi,

Bir eserin umuma arz edilip edilmemesi, yayımlanma zamanı ve tarzını eser sahibi belirler.

Adının belirlenmesi,

Bir eserin adının belirlenmesi de eser sahibinin yetkisindedir. Eserin kopyaları üzerinde eser sahibi tarafından belirlenen eserin adı ve kopya adetinin belirtilmesi, kopya veya işlenme olduğunun da açıkça gösterilmesi şarttır.

Eserde değişiklik yapılmasını men etmek,

Eser sahibinin izni olmaksızın, eserde, eserin veya eser sahibinin adında değişiklik yapılamaz.

 Mali haklar
Mali haklar; “Faydalanma” hakkı, “İşleme” hakkı, “Çoğaltma” hakkı, “Yayma” hakkı, “ Temsil” hakkı, “Radyo ile Yayım” hakkı’nı kapsar. Bu haklar münhasıran eser sahibine aittir.

Mali haklarda koruma süresi, eser sahibinin yaşadığı sürece ve ölümünden itibaren 70 yıldır. İlk eser sahibi tüzel kişi ise, koruma süresi aleniyet tarihinden itibaren 70 yıldır. 

 Alıntı Yapılması ve Eserin Kullanımı

Yasanın 35.maddesi ile, bir eserden alıntı yapıldığı belirtilmek suretiyle, belirli ölçülerde “İktibas” (alıntı) yapılması hakkı tanınmıştır. Buna göre; alenileşmiş bir eserin bazı cümle ve fıkralarının alınması; yayımlanmış bir bestenin en çok tema, motif, pasaj ve fikir nevinden parçalarının alınması; eserin içeriğinin açıklanması amacıyla bir ilim eserine konulması; ilmi konferans ve derslerde konuyu aydınlatmak için gösterilmesi serbesttir.

38.madde ile bilgisayar programları için özel bir hüküm getirilmiştir. Buna göre; Sözleşmede belirleyici hükümlerin olmaması halinde, bilgisayar programının onu hukuki yollardan edinen kişi tarafından çoğaltılması ve işlenmesi serbesttir. Bilgisayar programını yasal yollardan edinen kişinin programı yüklemesi, çalıştırması ve hataları düzeltmesi, kullanım süresince bir adet yedekleme kopyası alması sözleşme ile engellenemez. Kullanım hakkına sahip kişinin programın herhangi bir öğesi altında yatan düşünce ve ilkeleri belirlemek amacıyla, programın işleyişini gözlemlemesi, incelemesi ve sınaması serbesttir. Bilgisayar programlarının ara işlerliğini gerçekleştirmek üzere gerekli bilgileri elde etmek için, çoğaltılması ve işlenmesi anlamında kod’un çoğaltılması veya kod formunun çevirisi, bu fiillerin kullanma hakkına sahip kişi tarafından yapılması, ara işlerliği gerçekleştirmek için gerekli bilginin kullanıma sunulmamış olması ve ara işlerliği gerçekleştirmek için gereken program parçaları ile sınırlı olması halinde serbesttir. Bu işlem neticesinde elde edilen bilgiler; bağımsız yaratılmış bilgisayar programının ara işlerliğinin gerçekleştirilmesi dışında kullanılamaz veya başkalarına verilemez; ifade ediliş tarzı bakımından esastan benzer bir bilgisayar programının geliştirilmesi için kullanılamaz.

 Esere Tecavüz Halinde Eser Sahibinin Hakları

1. Tecavüzün ref’i davası
Manevi veya mali hakları tecavüze uğrayan kimse tecavüz edene karşı tecavüzün önlenmesi için dava açabilir. Bu davanın açılabilmesi için tecavüz edenin kusurlu olması gerekmez. Yasada, mahkemenin duruma göre tecavüzün önlenmesi için gerekli olan bütün tedbirlerin uygulanmasına karar vereceği belirtilmiştir.

Eser, hak sahibinin izni olmaksızın çevrilmiş, sözleşmede belirtilenden fazla sayıda basılmış ise eser sahibi tazminat olarak rayiç bedel itibarıyle uğradığı zararın en çok üç katının verilmesini isteyebilir. Eser sahibi, çoğaltılan kopyaların, çoğaltmaya yarayan film, kalıp ve benzeri araçların imhasını veya uygun bir bedel karşılığında kendisine verilmesini talep edebilir.

2. Tecavüzün men'i davası
Eser sahibi, mali veya manevi haklarına muhtemel tecavüz tehlikesinin önlenmesi için dava açabilir.

3. Tazminat davası
Manevi hakları ihlal edilen kişi uğradığı manevi zarara karşılık kendisine manevi tazminat ödenmesi için dava açabilir. Yanı sıra, sağlanan kârın kendisine verilmesini de isteyebilir.

4. Ceza davaları
Eser sahibinin izni olmaksızın eseri;

• Umuma arz eden veya yayımlayan, esere veya suretlerine ad koyan, kendi eseri gibi gösteren alıntı yapılması halinde kaynak göstermeyen veya aldatıcı kaynak gösteren;
• İşleyen, çoğaltan, satan, umumi yerlerde gösteren, yayan kiralayan, ithal eden; kişiler üç aydan bir yıla kadar hapis cezasına çarptırılır.
• Kanun hükümlerine aykırı olarak çoğaltıldığını bildiği veya bilmesi icap ettiği bir eserin nüshalarını ticari amaçla elinde bulunduran;
• Tek amacı bir bilgisayar programını korumak için uygulanan bir teknik aygıtı geçersiz kılınmasına veya izinsiz ortadan kaldırılmasına yarayan herhangi bir teknik aracı ticari amaçla elinde bulunduran veya dağıtan kişiler üç aydan üç yıla kadar hapis cezasına çarptırılır.